جهش تولید | سه‌شنبه، ۱۳ خرداد ۱۳۹۹

آداب و رسوم مردم کرمانشاه در ماه محرم - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

آداب و رسوم مردم کرمانشاه در ماه محرم

آداب و رسوم مردم کرمانشاه در محرم

آداب و رسوم مردم کرمانشاه در ماه محرم

کرمانشاه را دروازه کربلا می نامند و شهری که به این نام معروف است حال و هوایش هم در محرم متفاوتر از همیشه است.گویی همین مسافت نزدیک بر آداب ویژه ماه محرم در میان مردمان این منطقه از مصایب فرزند پیامبر بی تاثیر نبوده است.بازخوانی وقایع عاشورا در کاشیکاری های تکیه معاون الملک که به دوران قاجار باز می گردد خود گویای عشق و ارادت مردمان این منطقه از گذشته های دور تا به امروز به خاندان رسول (ص) بوده است.آیین سیاه پوشی یکی از آیین های شهر کرمانشاه است مردم سیاهپوش کسی می شوند که پس از 1400 سال هنوز خونش می جوشد.از آيين هاي بسيار قديمي ماه محرم که هنوز هم در کرمانشاه جریان دارد مراسم تعزيه خوانی خوانی است که به نوعی آگاهي يافتن از واقعه کربلا و نمايش وقايع و مصیبتهای واقعه عاشورا است . انجام مراسم تعزيه در گذشته چنين بود كه در دهه اول محرم با حضور حكمران وقت در محوطه سبزه ميدان، واقع در مقابل ديوانخانه حكومتى، مردم و دسته ‏هاى عزادار گردهم مى ‏آمدند و به عزادارى مى‏پرداختند. مراسم در فضاى باز و با شكوه تمام آغاز و تا پايان روز ادامه مى‏ يافت. در يكى از روستاهاى پيرامون كرمانشاه به نام «كندوله»تعزيه‏ هابا گويش و عرف محلى نیز اجرا مى‏ شود. از آداب ويژه مجالس عزادارى در برخی از مناطق استان نواختن چمرى است. همراه با شيون گرم مرد و زن، ساز و دهل نواى «واى واى» مى‏نوازد و همراه چمر، نواى ويژه «چمرى» را اجرا مي‌‏كند.در کرمانشاه هم مردم دسته‏ هاى سينه‏ زنى و زنجيرزنى مختلف تشكيل مى ‏دهند از دير زمان از طرف مردان بزرگ تكايايى جهت برگزار كردن اين مراسم در كرمانشاه به وجود آمده است كه آنها را تزيين كرده و براى انجام مراسم آماده مى‏ كردند .تهيه انواع غذاها و شربت هاي نذري مانند حليم، شعله زرد، حلوا و شربت در ميان عزاداران از ديگر آيين هاي اين شهر است. مردم از آغاز ماه محرم با پوشيدن لباس سياه كه نشانه عزادار بودن است به استقبال ماه محرم مى‏روند. مراسم عزادارى را در زبان كردى كلهرى «تازيه» مى‏گويند كه صورت ديگرى از تعزيه است. در روستاها و مناطق عشايرى، مردم در محل تجمع شبها جمع مى‏شوند و به برگزارى مراسم مى‏پردازند و يك نفر كه سواد دارد به عنوان نوحه خوان اشعارى را در سوگ شهيدان كربلا مى‏خواند و بقيه به عزاداری می پردازند. اين مجالس در شبهاى آخر محرم شور و حال تازه‏اى به خود مى‏گيرد. شورانگيزترين مراسم در روز عاشورا برگزار مى‏شود كه مردم از همان اولين طليعه‏هاى خورشيد از خانه‏هاى خود خارج مى‏شوند و با تشكيل دسته‏هاى مختلف به عزادارى مى‏پردازند. از آداب و رسوم اين روز، ماليدن گِل بر سر و شانه‏ها به نشانه عزادارى است. با توجه به اينكه در اكثر مناطق جاهايى به عنوان زيارتگاه يا امام‏زاده يا نظر كرده يافت مى‏شود، مردم پس از طى مسافت طولانى با پاى برهنه در هنگام ظهر به آنجا مراجعه كرده و مدتى هم به عزادارى در آنجا سپرى مى‏كنند. در مناطق شهرى اين مراسم بيشتر در مساجد و تكايا برگزار مى‏شود. در روز عاشورا هم دسته‏هاى دُهُل زن و ساز كه پيوسته نواهاى غمگين پخش مى‏كنند، دسته‏هاى عزادارى را همراهى مى‏كنند. يكى از نشانه‏هاى عزادارى در بين عشاير، آويزان كردن تكه‏هايى از سياه چادر بر گردن است، كه در اصطلاح كُردى به آن «دووار dovar» مى‏گويند. اين رسم در ساير عزادارى‏ها هم موسوم است. «كوته‏ل» هم از آداب و رسومى است كه در عزادارى‏ها و سوگواريها انجام مى‏گيرد به اين گونه كه اسبى را مى‏آورند و دُم و يالش را مى‏برند و زين و برگ را نگون‏سار بر آن مى‏گذارند. در مراسم عاشورا هم اين عمل به خاطر زنده نگه داشتن ياد عاشورا انجام مى‏گيرد. يكى از آداب و رسومى كه در ميان كردها مانند ساير ايرانيان، در ماه محرم مرسوم است، دادن غذا به عنوان نذر است كه در اصطلاح كُردى به آن «خرج» مى‏گويند، يا «خيرات» و غذايى به اسم «هه ليسه» يا «كه شكه ك» درست مى‏كنند كه هر كس به اندازه توانايى خود در يكى از روزها يا شبهاى محرم كه بيشتر در شب هفتم، دهم، چهلم و شام غريبان مى‏باشد، مقدارى غذا درست مى‏كنند و در بين فقرا و اطرافيان تقسيم مى‏كنند و يا عده‏اى را به خانه خود دعوت مى‏كنند. زنان نيز در برگزارى مراسم عزادارى بى‏طرف نمى‏مانند. در گوشه‏اى از محل عزادارى جمع مى‏شوند و يكى از آنها كه در خواندن مرثيه به شيوه زنان، كه در كُردى به آن «موور mour» مى‏گويند مهارت دارد، اشعارى در بزرگداشت خاطره امام حسين عليه‏السلام و مظلوميت‏هاى او مى‏خواند و بقيه هم به گريه و زارى مى‏پردازند. دختران نيز دور هم جمع شده و با خواندن اشعار و سخنان آهنگين به عزادارى مى‏پردازند و با دست و ناخن روى صورت خود مى‏خراشند و مى‏گويند «شاحسين واحسين ئِراقه تلِ ئيمام حِسين»ن به اين نوع عزادارى در اصطلاح «شاحسين واحسين» مى‏گويند.

از جمله اشعارى كه مى‏خوانند:

كوْلْه نجه بوورم له تيرمه ئِراحِسه يْن يه تيمه

كوْلْه نجه بوورم له ماوِت ئِراحِسه ينِ داوِت