رونق تولید ملی | شنبه، ۳ اسفند ۱۳۹۸

گوردَخمه برد عاشقان - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

گوردَخمه برد عاشقان

پس از عبور از روستای نوشیروان در دشت ذهاب به روستای مله دیزکه می رسیم. درفاصلۀ تقریباً دو کیلومتری روستا و در دامنۀ کوه پاره سنگی به شکل مکعب مستطیل به ابعاد40/5 مترطول وعرض40/4متر و ارتفاع50/2متردیده می شود. درون تخته سنگ اتاقی ایجاد شده است که به گوردخمه برد عاشقان شهرت دارد. مدخل دخمه 76سانتیمتر بلندی داشته وعرض آن 61 سانتیمتراست. طول اتاق دخمه 146سانتیمتر وعرض آن نیز 105سانتیمتراست. ارتفاع اتاق دخمه درحدود89سانتیمتر است.وضع عمومی و شیوۀ تراش اتاق دخمه همانندی های زیادی با اتاق درون دخمۀ صحنه دارد به ویژه سقف هلالی اتاق گوردخمۀ بردعاشقان که شباهت بسیاری به سقف هلالی اتاق بالایی گوردخمۀ صحنه دارد و شاید بتوانیم این دخمه را همچون دخمۀ صحنه به دوران هخامنشی نسبت دهیم. هرچند هیچ گاه با قاطعیت نمی توان تاریخ ایجاد این دخمه را بیان کرد چرا که این اثر معماری فاقد نقش برجسته و یا هرگونه نقشی است که تاریخ گذاری آن را ساده کند. ضمنا این نکته را هم باید درنظر بگیریم که حتی وجود نقش برجسته هم به خودی خود نمی تواند تاریخ گذاری دخمه را با اطمینان همراه کند!

گوردخمه برد عاشقان یکی از سازه های صخره ای منحصر به فرد می باشد که نمونه مشابه آن در ایران به ندرت یافته می شود، این گوردخمه از آثار پیش از اسلام بوده و تاریخ دقیق ساخت آن مشخص نیست.  معماری صخره ای از دوران باستان در ایران رواج داشته و اگر چه این سبک از معماری بیشتر درخدمت باورهای مذهبی ایرانیان باستان بوده و اغلب نمونه های موجود از این سبک معماری کاربری گوردخمه ای دارند اما  در مواردی هم شاهد استفاده های غیر مذهبی برای سازه های دست کند در دل صخره ها هستیم و نمونه هایی از معماری صخره ای نیز در ایران وجود دارد که سازندگان آن، این فضا را برای سکونت دل صخره ها را تراش داده اند.گوردخمۀ برد عاشقان از تخته سنگ بزرگی در دامنۀ کوه درست شده و فاقد هرگونه سکو و پله است.

یکی ازدلایل  نامگذاری دخمه (بردعاشقان) همین دخمۀ ناتمام است. برد نزد مردم بومی به معنی سنگ است و تعبیر برد عاشقان اشاره به قرینه بودن این دو است و البته باورهای رایج بین مردم بومی، رنگ و بویی رمانتیک و عاشقانه به این دو تخته سنگ بخشیده است.

علاوه برعوامل طبیعی همچون وجود گلسنگ ها، جنس خود سنگ که خاصیت ورقه شدن دارد و دیگرچالش های طبیعی که به شدت گوردخمه را تحت تأثیر قرار داده اند ، آن چه که بیش از همه باعث صدمه رسیدن به این گوردخمۀ مهجور شده ؛ عامل انسانی است. به تازگی گودال کوچکی درست روبروی دخمه توسط سودجویان و تخریب کنندگان آثارباستانی به خیال دست یابی به گنج ایجاد شده و از این بدتر شکستن تکه هایی از سنگ مدخل ورودی دخمه به وسیلۀ همین افرادسودجو و ویرانگر است. درون اتاق دخمه هم درسمت چپ بیننده بخشی از سنگ  اتاق شکسته شده است ضمن این که چند یادگاری بزرگ به شکل عددهای انگلیسی و البته یادگاری هایی به رنگ زرد که با اسپری نوشته شده اند به شدت اعصاب هربازدید کنندۀ دلسوزی را آزار می دهد.